Brot Síldar og fisks ehf. og Matfugls ehf. á 10. gr. samkeppnislaga

• 80 mkr. sekt vegna samráðs í tengslum við smásöluverðlagningu á kjöti og unnum kjötvörum sem kjötvinnslurnar hafa verðmerkt fyrir Haga (svokölluð forverðmerking).

• Fyrirmæli sett til þess að efla samkeppni.

The background to the case is that in December 2010 the Competition Authority published a decision reporting infringements by, on the one hand, the Bonus stores, and on the other, Sláturfélag Suðurlands, Reykjagarður, the Meat Processing Plant of Kaupfélag Skagfirðinga, Norðlenska, Kjarnafæðis and Kjötbankans in contravention of Article 10 of the Competition Act through a restrictive co-operation on prices. The companies did this through bilateral agreements or concerted practices in connection with the retail pricing of meat and processed meat products that the meat processors had price-marked for Bónus.

Þessi fyrirtæki óskuðu eftir því að ljúka málinu með sátt við Samkeppniseftirlitið. Á þeim grundvelli nýtti Samkeppniseftirlitið sér heimild samkeppnislaga og gerði sátt við hvert þeirra. Í sáttunum fólst m.a. að fyrirtækin viðurkenndu brot á samkeppnislögum og greiddu samtals 405 mkr. í sekt vegna þeirra.

Síld og fiskur and Matfugl requested conciliation talks with the Competition Authority, but these talks did not result in an outcome. The Competition Authority therefore had to take a position on the companies' actions in a separate decision, and this is done in a decision published today.

Ákvæði samkeppnislaga banna framleiðendum og smásölum að hafa með sér samráð um endursöluverð (lóðrétt verðsamráð). Í málinu fór fram umfangsmikil athugun á m.a. tölvupóstssamskiptum Síldar og fisks og Matfugls við Bónus. Þessi gögn sýna að annars vegar Síld og fiskur og Matfugl og hins vegar Bónus höfðu nána samvinnu um smásöluverð Bónuss og afslætti frá því. Fólst í þessu mun meiri samvinna heldur en einföld samskipti um verðmerkingar á kjöti og unnum kjötvörum. Voru þessi brot Síldar og fisks og Matfugls til þess fallin að valda almenningi samkeppnislegu tjóni. Er talið hæfilegt að leggja á Langasjó ehf. (móðurfélag Síldar og fisks og Matfugls) 80 mkr. í sekt vegna brotanna.

Gögn málsins sýna m.a. að af samráði þessu leiddi að neytendur voru blekktir í tengslum við forverðmerkingar á kjötvörum. Haft var samráð um hvert hið „merkta verð“ ætti að vera og hversu mikinn afslátt ætti að gefa frá því verði, allt frá 10% og upp í 40% afslátt. Hins vegar er ljóst að hið merkta smásöluverð stóð neytendum aldrei til boða og var því í raun ekki um raunverulega verðlækkun að ræða. Er því í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins beint tilteknum fyrirmælum til Síldar og fisks og Matfugls í því skyni að efla samkeppni. Er um að ræða samskonar fyrirmæli og gilda gagnvart þeim kjötvinnslufyrirtækjum sem áður gerðu sátt við Samkeppniseftirlitið, sjá fréttatilkynningu frá 14.12.2010. Í þeim felst m.a. að Síld og fiskur og Matfugl skulu hætta öllum afskiptum af smásöluverði, afslætti frá smásöluverði og smásöluálagningu matvöruverslana og hætta að merkja kjötvörur með smásöluverði.

The settlement in question from 2010 has led to significant changes in the food market, as from 1 June 2010, Haga's stores stopped accepting all pre-labelled meat products, and the meat processing companies stopped such labelling for all their customers. Following this, some companies have, of their own accord, discontinued pre-labelling, e.g. the Cheese and Butter Company. The Consumer Authority has established specific rules to ensure that retailers' price labelling is adequate, see Regulation No. 563/2011. Today's decision by the Competition Authority ensures that Síld og fiskur and Matfugl also make the necessary changes to their operations. Further information about these changes is available find here.

Í maí 2008 gaf Samkeppniseftirlitið út skýrslu um viðskiptasamninga birgja og annað samstarf fyrirtækja á matvörumarkaði. Í skýrslunni kom fram að takmörkuð samkeppni væri í sölu á forverðmerktum kjötvörum. Var í því sambandi m.a. bent á að miklu minni verðmunur væri á forverðmerktum vörum í matvöruverslunum heldur en á öðrum vörum. Hefur ASÍ í tengslum við verðkannanir sínar ítrekað bent á að þessi litli verðmunur sýndi fram á takmarkaða verðsamkeppni og sé að meginstefnu tilkominn vegna forverðmerkinga. Eftir að framangreindar breytingar tóku gildi, eða þann 27. júní 2011, gerði ASÍ verðkönnun og sýndi hún að verðmunur milli matvöruverslana á vörum sem áður voru forverðmerktar hafði aukist verulega. Vonast Samkeppniseftirlitið til þess að ákvörðun þess í dag auki enn á samkeppni á þessum mikilvægu neytendamörkuðum.