Mánudaginn
13. júní frá 08:15 til 09:45 | Í Hörpu og í streymi | SKRÁNING HÉR
Í tilefni af
fundi aðalhagfræðinga samkeppnisyfirvalda í Evrópu í Hörpu heldur
Samkeppniseftirlitið opinn morgunfund um samspil samkeppni, verðbólgu og
kaupmáttar mánudaginn 13. júní.
Lilja Dögg Alfreðsdóttir,
menningar- og viðskiptaráðherra, flytur opnunarávarp á fundinum og Pierre
Régibeau, aðalhagfræðingur samkeppnisdeildar framkvæmdastjórnar
Evrópusambandsins, flytur erindi. Mun hann fjalla um hvaða áhrif samkeppni og
samkeppniseftirlit geta haft á verðbólgu
og kaupmátt. Aukin verðbólga er áhyggjuefni víða um heim þessi misserin þar sem
hún getur rýrt kaupmátt heimila.
Einnig má
búast við fjörugum pallborðsumræðum en þar taka þátt frábærir gestir:
Aðgangur að
fundinum er ókeypis. Hægt er að taka þátt með rafrænum hætti eða koma í Hörpu
og vera með í umræðum um samkeppnismál yfir rjúkandi kaffibolla. Í báðum
tilvikum þarf að SKRÁ SIG HÉR.
Fundurinn er
haldinn í tengslum við árlegan fund aðalhagfræðinga samkeppniseftirlita á
Evrópska efnahagssvæðinu, en Samkeppniseftirlitið er gestgjafi að þessu sinni.
Agenda:
Ana Sofia Rodrigues hefur starfað sem
aðalhagfræðingur portúgalska samkeppniseftirlitsins (AdC) frá því í október
2015 eftir eitt ár hjá OECD þar sem hún vann sem sérfræðingur í
samkeppnismálum. Þar áður gegndi hún ýmsum störfum hjá AdC. Ana Sofia lauk
doktorsnámi í hagfræði frá Háskólanum í York árið 2008.
Ásgeir Jónsson var skipaður Seðlabankastjóri árið
2019. Þar áður starfaði hann sem forseti hagfræðideildar Háskóla Íslands.
Ásgeir lauk meistaraprófi í hagfræði frá Indiana-háskóla árið 1997 og
doktorsprófi í hagfræði frá sama skóla árið 2001.
Lilja Dögg Alfreðsdóttir hefur átt sæti í ríkisstjórn
Íslands frá 2016 en hún tók við ráðuneyti menningar- og viðskiptamála í
nóvember 2021. Áður en Lilja var kjörinn á Alþingi gegndi hún ýmsum störfum
fyrir bæði Seðlabanka Íslands og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn í Washington D.C. í
Bandaríkjunum. Lilja er með meistaragráðu í hagfræði frá Columbia-háskóla í New
York.
Martin Gaynor er hagfræðiprófessor við Carnegie
Mellon-háskóla í Bandaríkjunum. Hann er fyrrverandi yfirmaður hagfræðideildar
Alríkisviðskiptastofnunar Bandaríkjanna (e. Federal Trade Commision). Martin
hefur verið atkvæðamikill í rannsóknum á samkeppnisstefnu (e. competition
policy) og samkeppni í heilbrigðisgeiranum. Hann lauk doktorsnámi í hagfræði
frá Northwestern-háskóla 1983.
Páll Gunnar Pálsson hefur verið forstjóri
Samkeppniseftirlitsins frá árinu 2005. Páll Gunnar er lögfræðingur að mennt.
Pierre Régibeau er aðalhagfræðingur samkeppnisdeildar
framkvæmdastjórnar ESB. Í rannsóknum sínum hefur hann lagt áherslu á atvinnuvegahagfræði,
réttarhagfræði og alþjóðaviðskipti. Pierre lauk doktorsprófi frá
Kaliforníuháskóla í Berkeley í Bandaríkjunum. Þá hefur hann kennt við
MIT-háskóla, Northwestern-háskóla og Háskólann í Barcelona. Í dag gegnir hann
stöðu heiðursgestaprófessors við Essex-háskóla.
Sveinn Agnarsson er stjórnarformaður
Samkeppniseftirlitsins en hann starfar sem prófessor við viðskiptafræðideild
Háskóla Íslands. Sveinn lauk grunnnámi í sagnfræði frá Háskóla Íslands og
doktorsprófi í hagfræði frá Háskólanum í Gautaborg.
Valur Thráinsson hefur verið aðalhagfræðingur
Samkeppniseftirlitsins frá árinu 2019. Valur lauk grunnámi í hagfræði frá
Háskóla Íslands, meistaraprófi í hagfræði frá Háskólanum í Amsterdam og diplómagráðu
í evrópskum samkeppnisrétti frá King‘s College í Lundúnum.
Verðbólga
hefur aukist jafnt og þétt víða um heim síðustu mánuði. Vísitala neyðsluverðs í
OECD-ríkjunum hækkaði um 8,8% á milli ára í mars á þessu ári og um 7,8% í
febrúar, samanborið við 2,4% hækkun í mars 2021. Hækkunin í mars var sú mesta
frá október árið 1988. Í fimmtungi OECD-ríkja hefur verðbólga náð tveggja stafa
tölu en hæst er hún í Tyrklandi þar sem verðbólgan er 61,1%. Þó er ekki útlit
fyrir að verðbólgan hafi náð hámarki. Til að mynda telur The Bank of England að
verðbólga muni ná 10% síðar á árinu samkvæmt uppfærðri spá bankans sem birtist
í byrjun maí á þessu ári. Seðlabanki Íslands spáir því að verðbólga hér á landi
verði 8,1% á þriðja ársfjórðungi 2022 og svipaða sögu er að segja víða um heim.
Þessi þróun
hefur leitt til svokallaðrar kaupmáttarkrísu (e. Cost-of-Living crisis) í ýmsum
löndum. Laun ná þá ekki að halda í við aukna verðbólgu sem leiðir til rýrnandi
kaupmáttar heimilanna sem hefur slæmar afleiðingar fyrir almenning.
Oft á tíðum
er lítið fjallað um hvernig samkeppni og samkeppniseftirlit getur nýst þegar
verðbólga eykst eða kaupmáttur minnkar. Það er þó almennt viðurkennt að
heilbrigð samkeppni á mörkuðum hefur jákvæð áhrif á lífskjör og hagsæld. Á hinn
bóginn getur fákeppni og skortur á samkeppni haft þveröfug áhrif.
Ríkisstjórn
Joe Biden, Bandaríkjaforseta, hefur lagt ríka áherslu á eflingu
samkeppniseftirlits til að bregðast við aukinni verðbólgu. Eftirlitsstofnanir
hafa fengið þau tilmæli að auka eftirlit með samkeppni, sérstaklega á mörkuðum
þar sem samkeppni hefur verið lítil eða mikil samþjöppun átt sér stað.
Til viðbótar
er vert að nefna að virk samkeppni á milli fyrrtækja getur bætt hag launafólks. Samkeppnisyfirvöld
í Evrópu, framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og samkeppnisyfirvöld í
Bandaríkjunum hafa öll gripið inn í á mörkuðum þar sem skaðlegir samrunar eða
önnur samkeppnishamlandi háttsemi hefðu að öðrum kosti haft neikvæð áhrif á
starfsfólk og kjör þeirra.
Það er því
sannarlega þörf á opinni umræðu um það hvernig samkeppni og samkeppniseftirlit
geta komið að gagni í baráttunni gegn hækkandi verðbólgu og fyrir auknum
kaupmætti.
"*" indicates required fields
