Samkeppniseftirlitið leggur 45 milljón kr. sekt á SORPU bs. fyrir brot á samkeppnislögum

Samkeppniseftirlitið hefur komist að þeirri niðurstöðu í ákvörðun nr. 34/2012 sem birt er í dag að SORPA bs. (sem er byggðasamlag sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu) hafi brotið gegn samkeppnislögum með því að misnota markaðsráðandi stöðu sína á markaði fyrir flokkun og meðhöndlun úrgangs. Þetta gerði SORPA með því að veita eigendum sínum, þ.e. sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu, hærri afslætti en öðrum viðskiptavinum, s.s. sorphirðufyrirtækjum, jafnvel þó fyrirtækin kæmu með meira magn af sorpi en sveitarfélögin í móttökustöð SORPU í Gufunesi. Er það mat Samkeppniseftirlitsins að þessir mismunandi afslættir SORPU hafi haft skaðleg áhrif á samkeppni sem birtust m.a. í útboði Hafnarfjarðarbæjar á sorphirðu árið 2009 og einnig í samningi sem SORPA gerði við Sorpstöð Suðurlands. Í þeim samningi veitti SORPA sorpstöðinni talsvert hærri afslætti en einkareknum sorphirðufyrirtækjum og öðrum viðskiptavinum býðst samkvæmt almennri gjaldskrá. Umræddir afslættir SORPU taka því ekki mið af því kostnaðarhagræði sem felst í auknum viðskiptum sem áskilið er þegar um viðskipti markaðsráðandi fyrirtækja er að ræða. 

 

Í málinu hefur SORPA réttlætt aukna afslætti til sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu á þeim grundvelli að um væri að ræða arðgreiðslur til eigenda. Því til stuðnings hefur SORPA vísað m.a. til ákvæða laga sem SORPA starfar eftir, annars vegar laga um meðhöndlun úrgangs og hins vegar sveitastjórnarlaga. Samkeppniseftirlitið fellst ekki á rök SORPU enda ekkert í þessum lögum sem heimilar SORPU arðgreiðslur í því formi sem um ræðir. Að mati eftirlitsins er SORPA fyrirtæki sem stundar atvinnurekstur í skilningi samkeppnislaga og er í samkeppni á mörgum sviðum við einkafyrirtæki eins og t.d. sorphirðufyrirtæki. Af þessu leiðir að SORPA verður að gæta að því að háttsemi byggðarsamlagsins hafi ekki skaðleg áhrif á þeim sviðum sem það starfar í samkeppni við önnur fyrirtæki.

 

Með hliðsjón af eðli og umfangi brots SORPU telur Samkeppniseftirlitið að sekt að fjárhæð 45 milljónir kr. sé hæfileg. Undir meðferð málsins hefur SORPA ekki gripið til neinna aðgerða til að jafna kjör viðskiptavina til að leiðrétta þann mismun sem er á afsláttarkjörum viðskiptavina og fjallað er nánar um í ákvörðuninni. Með heimild í samkeppnislögum beinir Samkeppniseftirlitið því m.a. þeim fyrirmælum til SORPU að endurskoða gjaldskrá fyrir þjónustu sína. Skulu viðskiptakjör í nýrri gjaldskrá vera almenn, gagnsæ og hlutlæg þannig að aðilar sem eiga í samskonar viðskiptum við SORPU njóti sömu kjara.

 

Í nóvember árið 2010 gáfu samkeppniseftirlitin á Norðurlöndunum út skýrsluna Competition Policy and Green Growth. Í skýrslunni var lögð áhersla á að virk samkeppni gæti stuðlað að því að umhverfisstefna skilaði betri árangri á mörkuðum. Þannig myndi virk samkeppni auka líkurnar á að umhverfisstefna skilaði tilætluðum árangri um leið og hagur neytenda af virkri samkeppni væri tryggður. Að mati Samkeppniseftirlitsins má draga þá ályktun af aðgerðum SORPU í máli þessu að byggðasamlagið hafi ekki starfað í samræmi við þetta.