Kaup Landsbankans hf. á TM tryggingum hf

Samkeppniseftirlitið hefur samþykkt samruna Landsbankans hf. og TM trygginga hf. Meðferð málsins lauk með sátt Landsbankans við Samkeppniseftirlitið sem báðir aðilar höfðu lokið við að undirrita 21. febrúar 2025.

Landsbankinn er stærsti viðskiptabanki landsins og býður einstaklingum, fyrirtækjum og fjárfestum upp á alhliða fjármálaþjónustu. TM er þriðja stærsta skaðatryggingafélag landsins og rekur það jafnframt líftryggingastarfsemi gegnum dótturfélag sitt TM líftryggingar hf. Samruninn er því að meginuppistöðu til svonefndur samsteypusamruni.

Þær samkeppnishömlur sem að óbreyttu hefðu leitt af samruna Landsbankans og TM tengjast að talsverðu leyti markaðssetningu og sölu vátrygginga TM gegnum dreifikerfi Landsbankans. Í kjölfar sáttarviðræðna féllst Landsbankinn á að gera sátt við Samkeppniseftirlitið til að vinna gegn þeim skaðlegu áhrifum sem ella hefðu hlotist af samrunanum. Með sáttinni skuldbindur bankinn sig til þess að tryggja að sérstök kjör á vátryggingum TM verði ekki háð því skilyrði að laun viðskiptavinar verði greidd inn á reikning hans hjá bankanum.

Tekur sáttin mið af því að launareikningar geti talist mikilvæg aðdráttarleið fyrir víðtækari bankaviðskipti. Þannig gætu smærri keppinautar á viðskiptabankamarkaði átt erfitt með að standa af sér áhrifin af því að bankar með sterka stöðu, líkt og Landsbankinn, bindi sérstök kjör á vátryggingum því skilyrði að viðskiptavinir séu með launareikning hjá viðkomandi banka. Þannig gæti slík háttsemi skert möguleika smærri keppinauta til vaxtar og viðgangs og þeir jafnvel útilokast frá samkeppni um stóran hluta viðskiptavina á markaðnum fyrir almenna viðskiptabankaþjónustu.

Í sáttinni kemur jafnframt fram að Landsbankinn muni leitast við að starfa í samræmi við þau markmið sem fram koma í eldri sátt bankans við Samkeppniseftirlitið sem lýst er í ákvörðun nr. 22/2017, Aðgerðir til að efla samkeppni á viðskiptabankamarkaði. Miðaði umrædd sátt einkum að eftirfarandi:

a) Draga úr kostnaði sem viðskiptavinir verða fyrir þegar skipt er um viðskiptabanka.

b) Stuðla að virkara samkeppnisaðhaldi af hálfu einstaklinga og lítilla fyrirtækja með þeim sem veita viðskiptabankaþjónustu á Íslandi.

c) Vinna gegn aðstæðum sem rennt gætu stoðum undir þögla samhæfingu á markaði/mörkuðum fyrir viðskiptabankaþjónustu.

Það skilyrði sem fram kemur í 2. gr. nýju sáttarinnar við Landsbankann kallast einkum á við b- og c‑liði ofangreindra markmiða. Svo sem fram kemur hér að framan er einkum stefnt að því með skilyrði nýju sáttarinnar að vinna gegn því að staða smærri keppinauta á viðskiptabankamarkaði veikist vegna kaupanna á TM. Það gæti m.a. liðkað fyrir þögulli samhæfingu stóru viðskiptabankanna þriggja.

Rannsókn málsins leiddi í ljós að hlutdeild TM á skaðatryggingamarkaði hafði dregist saman mörg ár í aðdraganda samrunans og vísbendingar eru um að það hafi stafað af veikari samkeppni félagsins um viðskiptavini en áður. Telur Samkeppniseftirlitið að með nýju eignarhaldi geti skapast svigrúm og hvatar til aukinnar samkeppni á skaðatryggingamarkaði.

English summary:

The acquisition of TM hf. by Landsbankinn hf.

The Icelandic Competition Authority (ICA) has approved the merger of Landsbankinn hf. and TM tryggingar hf. The competition assessment of the merger concluded with a settlement between Landsbankinn and the ICA, which both parties finished signing on February 21, 2025.

Landsbankinn is the country’s largest commercial bank, offering comprehensive financial services to individuals, companies, and investors. TM is the country’s third-largest non-life insurance company and also operates life insurance activities through its subsidiary, TM líftryggingar hf. The merger is, therefore, primarily a so-called „conglomerate merger.“

The restrictions of competition that would otherwise have resulted from the merger relate largely to the marketing and sale of TM insurance through Landsbankinn’s distribution network. Following settlement talks, Landsbankinn agreed to enter into a settlement with the ICA to counteract the harmful effects that would otherwise have arisen. Under the settlement, the bank commits to ensuring that special terms on TM’s insurance products will not be conditional upon the customer’s salary being deposited into an account with the bank.

The settlement takes account of the finding that salary accounts can be considered a significant customer acquisition channel for broader banking business. Thus, smaller competitors in the retail banking market could find it difficult compete with a bank in a strong position—like Landsbankinn—that is offering rebates or other special insurance terms conditioned upon the customers hold a salary account with them. Such conduct could impair smaller competitors’ ability to grow their income and thrive, potentially leading to their exclusion from a large part of the retail banking market.

The settlement also states that Landsbankinn will strive to operate in accordance with the goals set out in the bank’s older settlement with the ICA (Decision No. 22/2017), which aimed to strengthen competition in the retail banking market. That settlement focused specifically on:

1. Reducing switching costs, i.e. the costs customers incur when switching banks.
2. Promoting more effective competitive constraint being exerted by individuals and small businesses upon providers of retail banking services in Iceland.
3. Counteracting conditions that could lend support to and enable tacit collusion in the retail banking market(s).

The condition set forth in Article 2 of the new settlement aligns particularly with goals b and c above. As previously stated, the new condition aims to prevent that the competitive position of smaller competitors becomes weaker because of Landsbankinn’s acquisition of TM. A weakened position of smaller players could, among other things, facilitate tacit collusion between the three large commercial banks.

The investigation revealed that TM’s market share in the non-life insurance market had contracted for several years leading up to the merger, with indications that this was due to the company’s weaker competition for customers. The ICA considers that under the new ownership, TM should have greater room and incentive to compete more vigorously in the non-life insurance market than before.