Samkeppni Logo

Eftirlit nauðsynlegt á fákeppnismarkaði

4. maí 2026

Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins, sagði í sjónvarpsfréttum RÚV að umfang eftirlits með því hvort lækkun á eldsneytisverði skili sér til neytenda muni ráðast af viðbrögðum olíufélaga. Tilefnið er lagasetning frá Alþingi um breytingar á lögum um virðisaukaskatt á eldsneyti sem tók gildi 1. maí, þar sem virðisaukaskattur á eldsneyti var tímabundið lækkaður úr 24 prósentum í 11 prósent.

Lagaákvæðið skyldar olíufélög og aðra söluaðila eldsneytis til að skila lækkuninni að fullu til neytenda. Samkeppniseftirlitið hefur eftirlit með framkvæmd ákvæðisins og getur lagt til stjórnvaldssektir á fyrirtæki sem brjóta gegn því. Þá er ráðherra heimilt, að fenginni umsögn eftirlitsins, að grípa til tímabundinna aðgerða, svo sem að setja hámarksverð eða hámarksálagningu, eða beita annarri stýringu á verðlagningu og viðskiptakjörum.

Lækkunin er hluti af efnahagsaðgerðum stjórnvalda til að bregðast við hækkunum á eldsneytisverði, meðal annars vegna áhrifa stríðsátaka í Miðausturlöndum.

„Eftirlitið ræðst af því hver viðbrögð félaganna eru. Ef að fyrirtækin, eins og maður getur gert ráð fyrir í samkeppnisumhverfi, nýta tækifærið og fara að keppa, sækja markaðshlutdeild og svo framvegis, þá vakna kannski engar spurningar og eftirlitið verður auðvelt. Ef félögin hins vegar draga lappirnar og við sjáum að álagningin fari fljótlega upp aftur, þá getur eftirlitið orðið viðameira,“ sagði Páll Gunnar.

Þá ítrekaði Páll Gunnar Pálsson að ekki sé æskilegt að grípa til íþyngjandi aðgerða gagnvart fyrirtækjum á markaði, en slíkt geti reynst nauðsynlegt þar sem ríkir fákeppni á markaði.

„En ég held að það sé nauðsynlegt, einfaldlega vegna þess að það ríkir fákeppni á þessum markaði og samkeppnin er ekki nægilega frísk, það eru allar vísbendingar um það. Þess vegna er þetta nauðsynlegt,“ sagði Páll Gunnar Pálsson.

Frekari upplýsingar og svör við helstu spurningum um framkvæmd og eftirlit með tímabundinni lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti má sjá hér.

Leit

Nýr vefur samkeppni.is

Á dögunum var settur í loftið Beta útgáfa af nýjum vef. Við tökum glöð á móti öllum ábendingum og athugasemdum varðandi nýja vefinn í gegnum formið hér að neðan.

"*" gefur til kynna skyldusvið

Þetta reit er til staðfestingar og skal vera óbreyttur.