Norska samkeppniseftirlitið tekur bankamarkaðinn til skoðunar

Norska samkeppniseftirlitið hefur hafið úttekt á samkeppni á bankamarkaði þar í landi og er þetta fyrsta skrefið í átt að hugsanlegri markaðsrannsókn á bankageiranum.

Í frétt frá samkeppniseftirlitinu í Noregi um málið segir að bankaþjónusta, einkum kjör innlána og íbúðalána, hafi mikla þýðingu fyrir fjárhagsstöðu norskra heimila. Virkari samkeppni geti leitt til lægri vaxta á íbúðalánum, hærri innlánsvaxta og lægri þjónustugjalda. Jafnvel lítill vaxtamunur geti skipt einstök heimili miklu máli er segir í fréttinni, talið í þúsundum norskra króna á ári. „Því er mikilvægt að samkeppni milli banka sé virk og árangursrík.“

Markmið úttektarinnar er að greina og meta þá þætti á bankamarkaðnum sem kunna að hafa áhrif á samkeppni milli banka. Í því skyni mun norska samkeppniseftirlitið afla upplýsinga frá bönkum og öðrum aðilum sem hafa ítarlega þekkingu á markaðnum og starfsemi hans. Með úttektinni vill eftirlitið meðal annars fá skýrari mynd af því hvernig samkeppni á markaðnum virkar í reynd og hvort aðstæður séu til staðar sem kunna að draga úr virkri samkeppni. Komi í ljós vísbendingar um að samkeppni sé verulega takmörkuð getur eftirlitið ákveðið að hefja formlega markaðsrannsókn.

„Heimild til að framkvæma markaðsrannsóknir var tekin upp [í norsk samkeppnislög] á síðasta ári og henni er ætlað að bregðast við samkeppnisvandamálum sem ekki stafa af brotum á samkeppnislögum. Úttektin mun veita okkur trausta og uppfærða mynd af bankamarkaðnum og gera okkur kleift að meta hvort ástæða sé til að halda áfram með markaðsrannsókn,“ segir Mads Magnussen, forstjóri norska samkeppniseftirlitsins.

Mads Magnussen, forstjóri norska samkeppniseftirlitsins

Við markaðsrannsóknina getur norska samkeppniseftirlitið þá og þegar gripið til ráðstafana til að bæta samkeppni á markaðnum. „Reynslan frá öðrum löndum sýnir að slík inngrip geta skilað neytendum verulegum ávinningi.“

„Í fyrri athugunum á bankamarkaðnum höfum við meðal annars séð litla hreyfanleika viðskiptavina, ýmsar hindranir fyrir inngöngu og vexti banka á markaðnum og markaðseinkenni sem kunna að auðvelda samhæfingu vaxtastigs. Þetta hefur vakið áhyggjur af því að samkeppni milli banka hafi ekki verið nægilega virk. Við munum nú framkvæma nýjar greiningar til að meta núverandi samkeppnisstöðu,“ segir Line Djupvik Andersen, verkefnastjóri hjá norska samkeppniseftirlitinu.

Line Djupvik Andersen, verkefnastjóri hjá norska samkeppniseftirlitinu.

Samkeppniseftirlitið hér á landi mun fylgjast náið með framangreindri athugun norskra samkeppniseftirlitsins á bankamarkaðnum þar í landi og nýta sér niðurstöður hennar í eftirliti hér á landi.

Staðreyndir máls:

Úttekt á markaði

• Úttekt á markaði er víðtæk athugun á þáttum sem kunna að hafa áhrif á samkeppni.
• Athugunin beinist að markaðsaðstæðum fremur en einstökum fyrirtækjum.
• Markmiðið er að greina hvernig samkeppni á markaðnum virkar og hvaða þættir kunna að hamla henni.
• Slík úttekt er fyrsta skrefið í átt að markaðsrannsókn.

Markaðsrannsókn

• Markaðsrannsókn er markviss athugun á tilteknum þáttum markaðarins sem takmarka samkeppni.
• Við markaðsrannsókn getur norska samkeppniseftirlitið gripið til ráðstafana til að bæta samkeppni á viðkomandi markaði.
• Markaðsrannsókn felur ekki endilega í sér að brot á samkeppnislögum hafi átt sér stað.
• Málsmeðferð vegna markaðsrannsókna er lögfest í samkeppnislögum, þar á meðal reglur um málsmeðferð og lögbundna tímafresti.
• Samkeppniseftirlitið á Íslandi hefur heimildir af þessu tagi, sbr. c-lið 1. mgr. 16. gr. samkeppnislaga, sbr. einnig reglur 490/2013.