Héraðsdómur Reykjavíkur staðfestir úrskurð um ógildingu samruna á markaði fyrir myndgreiningarþjónustu

Þann 11. mars 2021 staðfesti áfrýjunarnefnd samkeppnismála
ákvörðun Samkeppniseftirlitsins þar sem ógiltur var samruni Íslenskrar myndgreiningar
ehf. og Læknisfræðilegrar myndgreiningar ehf. Samrunaaðilar skutu úrskurði
áfrýjunarnefndar samkeppnismála til dómstóla og með dómi sínum í dag staðfesti
Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurð áfrýjunarnefndar.

Starfsemi samrunaaðila felst í því að veita
læknisfræðilega myndgreiningarþjónustu, en undir hana falla m.a.
tölvusneiðmyndarannsóknir, röntgenrannsóknir, ómun, segulómun og
skyggnirannsóknir. Starfsemin hefur mikla þýðingu fyrir heilbrigðisþjónustu á
landinu. Samkeppnisröskun á þessu sviði getur verið til þess fallin að draga úr
gæðum og hækka kostnað við heilbrigðisþjónustu.

Með samrunanum hefði keppinautum á markaðnum fækkað úr
þremur í tvo og samanlögð markaðshlutdeild samrunaaðila orðið á bilinu 80-100%,
eftir því um hvaða þjónustuþætti er að ræða.

Í málinu var deilt um nokkur atriði sem rétt er að
víkja nánar að:

Samrunaaðilar byggðu í fyrsta lagi á því að samrunareglur
samkeppnislaga næðu ekki til starfsemi samrunaaðila, sem grundvallast að
langmestu leyti á samningi við Sjúkratryggingar Íslands um heilbrigðisþjónustu.
Í dóminum er staðfest sú niðurstaða Samkeppniseftirlitsins og áfrýjunarnefndar að
samrunareglur samkeppnislaga eigi við um samruna fyrirtækja á þessu sviði, enda
sé sérstaklega tekið fram í lögskýringargögnum með lögum um sjúkratryggingar að
samkeppnislögum sé ætlað að gilda um markaðshegðun viðsemjenda Sjúkratrygginga
Íslands.

Samrunaaðilar byggðu í öðru lagi á því að
Samkeppniseftirlitið hefði ekki tekið ákvörðun í málinu innan lögmæltra fresta
og því hafi skort heimild til að ógilda samrunann. Var þessi afstaða
samrunaaðila einkum reist á því að á meðan Samkeppniseftirlitið hafði
stjórnsýslumálið til meðferðar hefðu verið gerðar breytingar á ákvæðum samkeppnislaga
um fresti til að rannsaka samruna. Héraðsdómur féllst ekki á þetta.

Samrunaaðilar byggðu í þriðja lagi á því að markaður
málsins væri ekki rétt skilgreindur. Í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins var lagt
til grundvallar að landfræðilegur markaður málsins væri höfuðborgarsvæðið en
samrunaaðilar voru því ósammála og byggðu á því að landið allt væri einn
markaður. Þá byggðu samrunaaðilar á því að myndgreiningarþjónusta sem veitt er
á sjúkrahúsum ætti að teljast til markaða málsins. Áfrýjunarnefnd féllst á rök
Samkeppniseftirlitsins að þessu leyti, einkum með vísan til þess að notendur
þjónustunnar sækja almennt ekki þjónustuna á milli landssvæða og að takmörkuð
staðganga væri á milli myndgreiningarþjónustu sem er veitt innan og utan
sjúkrahúsa. Héraðsdómur var þessu sammála.

Héraðsdómur staðfesti að lokum það mat
samkeppnisyfirvalda að við samrunann hefði markaðsráðandi staða myndast eða
styrkst, eða samkeppni raskast að öðru leyti með umtalsverðum hætti. Hefði það
haft skaðleg áhrif á þá samkeppni sem fyrir er á hinum skilgreinda markaði
málsins. Í því samhengi var litið til fækkunar keppinauta úr þremur í tvo og
hárrar markaðshlutdeildar samrunaaðila.