Verðhækkanir og samkeppni – upplýsingasíða kynnt

Hækkandi verðlag er til þess
fallið að draga úr kaupmætti, skerða lífsgæði almennings og raska efnahagslegum
forsendum í rekstri heimila og fyrirtækja. Við þær aðstæður sem nú eru ríkjandi
er því mikilvægt að hafa vakandi auga með hvers konar samkeppnishindrunum. Stjórnvöld
víða um heim eru nú að huga að þessu.

Upplýsingasíða –
framlegðargreining

Með þetta í huga opnaði
Samkeppniseftirlitið upplýsingasíðu
þann 22. desember síðastliðinn. Þar er haldið utan um upplýsingar, aðgerðir og
sjónarmið sem tengjast verðhækkunum og samkeppnishindrunum sem kunna að koma í
ljós við ríkjandi efnahagsaðstæður.

Á upplýsingasíðunni er meðal annars að
finna umræðuskjal
nr. 3/2022, Þróun framlegðar á lykilmörkuðum, þ.e. dagvöru,
eldsneyti og byggingavöru. Tekur greiningin til ársins 2017 og fram á árið
2022.

Samkeppniseftirlitið er nú að
afla sjónarmiða hagsmunaaðila um verðhækkanir, þar á meðal um þróun framlegðar og
atriði sem henni tengjast. Jafnframt er leitað sjónarmiða um þróun verðlags og
samkeppnisaðstæðna á síðustu vikum og horfur á næstu vikum og mánuðum.

Fundur með
menningar- og viðskiptaráðherra

Lilja Dögg Alfreðsdóttir, menningar-
og viðskiptaráðherra hefur beitt sér í opinberri umræðu um þessi mál að
undanförnu. Þar á meðal hefur hún tekið þátt í opnum umræðufundum á vettvangi
samkeppnisyfirvalda, um samspil
samkeppni og verðbólgu og áhrif
samkeppni á hagvöxt og launakjör.

Á fundi í dag var upplýsingasíðan
kynnt sérstaklega fyrir ráðherra. Jafnframt var vinna eftirlitsins kynnt frekar
og áherslur á þessu sviði ræddar.

,,Eitt áhrifaríkasta verkfærið
í samkeppnis- og neytendamálum er skilvirk upplýsingamiðlun til almennings. Að
undanförnu hafa margar þjóðir verið að ganga í gegnum sérstakt árferði í
efnahagsmálum þar sem verðlag hefur meðal annars farið hækkandi á ýmsum vörum
og þjónustu. Við slíkar aðstæður er mikilvægt að allir leggist á árarnar til að
halda aftur af verðbólgu til að verja þá kaupmáttaraukningu sem hefur áunnist á
undanförnum árum. Ný upplýsingasíða Samkeppniseftirlitsins er varða á þeirri
vegferð sem skiptir máli fyrir aðhald í samkeppnis- og neytendamálum,‘‘
sagði Lilja Alfreðsdóttir menningar- og viðskiptaráðherra.

„Virk samkeppni knýr fyrirtæki
til að hagræða og bjóða eins hagkvæmt verð og unnt er á hverjum tíma.
Samkeppnislegt aðhald vinnur þannig gegn því að fyrirtæki velti
kostnaðarhækkunum yfir á viðskiptavini. Það er því brýnt verkefni fyrir
samfélagið allt að verja og efla samkeppni, ekki síst á mörkuðum sem miklu
skipta fyrir lífskjör almennings“, sagði Páll Gunnar Pálsson forstjóri
Samkeppniseftirlitsins.

Bakgrunnsupplýsingar:

Samkeppnishindranir sem birst
geta í verðhækkunum geta verið af ýmsum
toga. Þær geta falist í háttsemi fyrirtækja, skipulagi markaða eða þeirri
umgjörð sem stjórnvöld búa mörkuðum. Sem óháð stjórnvald á þessu sviði er það
hlutverk Samkeppniseftirlitsins að grípa til íhlutunar þegar þörf er á eða
beint tilmælum til fyrirtækja og stjórnvalda vegna mögulegra
samkeppnishindrana. Jafnframt er mikilvægt að stjórnvöld og fyrirtæki á ólíkum
sviðum hugi að því hvernig unnt er að draga úr samkeppnishindrunum við ríkjandi
aðstæður.

Eins og rakið er í fréttinni er Samkeppniseftirlitið að afla
sjónarmiða hagsmunaaðila um verðhækkanir, til að mynda um framlegðargreininguna
og atriði sem henni tengjast. Þar á meðal er óskað sjónarmiða um eftirfarandi:

1. Ábendingum og sjónarmiðum um samkeppnishindranir
   fyrirtækja á mikilvægum mörkuðum íslensks atvinnulífs, sem kunna að hafa birst
   í hækkun verðs á vöru eða þjónustu á síðustu mánuðum.
2. Sjónarmiðum og upplýsingum frá hlutaðeigandi
   fyrirtækjum á dagvöru-, eldsneytis- og byggingavörumörkuðum sem varpa frekara
   ljósi á þróun framlegðar og framlegðarhlutfalla á þessum mörkuðum sem lýst er í
   umræðuskjalinu.
3. Sjónarmiðum og upplýsingum frá málsvörum
   neytenda á dagvöru-, eldsneytis- og byggingavörumörkuðum í tilefni af greiningu
   á þróun framlegðar og framlegðarhlutfalla á viðkomandi mörkuðum sem lýst er í umræðuskjalinu.
4. Sjónarmiðum og ábendingum um stöðu samkeppni á
   banka- og vátryggingamörkuðum sem m.a. geta komið að gagni við athuganir og
   forgangsröðun athugana og annarra verkefna í eftirliti með samkeppni á þessu
   sviði.
5. Sjónarmiðum og upplýsingum frá stjórnendum
   fyrirtækja á lykilmörkuðum um það hvaða áhrif samkeppnislegt aðhald á
   viðkomandi markaði hefur á stefnumörkun og ákvarðanir um arðgreiðslur til
   hluthafa.
6. Upplýsingum og sjónarmiðum frá eigendum fyrirtækja
   á lykilmörkuðum sem eiga veigamikinn eignarhlut í fleiri en einu fyrirtæki á
   sama markaði, um það hvernig eigendaaðhald af þeirra hálfu styður við samkeppni
   og vinnur gegn verðhækkunum.
7. Ábendingum og sjónarmiðum um samkeppnishindranir
   af hálfu stjórnvalda, s.s. í lögum eða reglum, sem brýnt er að taka til
   umfjöllunar í tilefni af hækkun verðs og vöru eða þjónustu á síðustu mánuðum.
8. Sjónarmiðum um áherslur og forgangsröðun í
   verkefnum Samkeppniseftirlitsins á næstu misserum, vegna þeirra efnahagsaðstæðna
   sem nú ríkja.
9. Sjónarmiðum um þróun verðlags og
   samkeppnisaðstæðna á síðustu vikum og mánuðum, þ.e. um mögulegar breytingar sem
   orðið hafa á verðlagningu og ástæðum þess.
10. Sjónarmiðum um horfur á næstum vikum og mánuðum,
    að því er varðar þróun verðlags á lykilmörkuðum.

Frestur
til að skila inn sjónarmiðum í gegnum netfangið samkeppni@samkeppni.is
rennur út 14. febrúar næstkomandi.