Markaðsrannsókn á eldsneytismarkaðnum

4. apríl 2018

Breytingar á eldsneytismarkaði – skýrsla nr. 2/2020

Samkeppniseftirlitið hefur birt skýrslu nr. 2/2020 , Breytingar á eldsneytismarkaði – úrlausn samkeppnishindrana sem bent var á í markaðsrannsókn Samkeppniseftirlitsins. Í skýrslunni eru rifjaðar upp samkeppnishömlur sem fjallað var um í frummatsskýrslu vegna markaðsrannsóknar eftirlitsins sem birt var í lok árs 2015 (2/2015) , og gerð grein fyrir breytingum sem orðið hafa í framhaldi eða í tengslum við þá rannsókn.

Frá því að Samkeppniseftirlitið kynnti frummat sitt og benti á leiðir til úrbóta, hefur eftirlitið beint fjórum álitum til stjórnvalda þar sem mælst er til aðgerða til að ráða bót á aðstæðum sem skaðlegar eru samkeppni. Jafnframt hafa fyrirtæki á markaðnum gripið til og skuldbundið sig til breytinga í tengslum við síðari stjórnsýslumál, í samræmi við frummat eftirlitsins í þeim málum, sem miða að því að greiða fyrir samkeppni. Í þessu sambandi má nefna eftirfarandi álit, ákvarðanir og sáttir:

Álit nr. 1/2017 og 2/2017 – Samkeppnishömlur á eldsneytismarkaði, þar sem því var beint til umhverfis- og auðlindaráðherra og Reykjavíkurborgar að bæta umgjörð skipulags og lóðaúthlutunar. Ekki hefur verið brugðist við tilmælunum.
Álit nr. 3/2017 og 4/2017 – Samkeppnishömlur á eldsneytismarkaði, þar sem því var beint til samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra og Flutningajöfnunarsjóðs að gera breytingar á umgjörð sjóðsins. Brugðist var við tilmælunum.
Ákvörðun nr. 8/2019, Samruni N1 hf. og Festi hf, þar sem samrunaaðilar skuldbundu sig m.a. til sölu á eldsneytisstöðvum á höfuðborgarsvæðinu og vörmerkis Dælunnar til nýs aðila og breytinga á umgjörð birgðahalds og dreifingar á eldsneyti, en hvoru tveggja er til þess fallið að efla samkeppni.
Ákvörðun nr. 9/2019, Samruni Haga hf., Olíuverzlunar Íslands hf. og DGV ehf., þar sem samrunaaðilar skuldbundu sig m.a. til sölu á eldsneytisstöðvum á höfuðborgarsvæðinu til nýs aðila og breytinga á umgjörð birgðahalds og dreifingar á eldsneyti.
Sátt Olíudreifingar (ODR) við Samkeppniseftirlitið um aukið aðgengi endurseljenda að eldsneyti í heildsölu og aukið aðgengi að þjónustu Olíudreifingar ehf. Sáttin var gerð í tengslum við úrlausn skv. c- og d-lið hér að framan.
Ákvörðun nr. 39/2020, Bættar samkeppnisaðstæður við sölu flugvélaeldsneytis á flugvöllum innanlands, en með sátt vegna málsins er tryggður jafn og hlutlægur aðgangur til sölu eldsneytis á innanlandsflugvöllum.

Þá hefur verið gengið úr skugga um jafnan og hlutlægan aðgang að aðstöðu Icelandic Tank Storage ehf. í Helguvík, við sölu á flugvélaeldsneyti. Nánar er fjallað um þessar úrlausnir í skýrslunni.

Með hliðsjón af framangreindu hafa orðið talsverðar breytingar á eldsneytismarkaði frá því að markaðsrannsóknin var framkvæmd. Eru þessar breytingar til þess fallnar að greiða fyrir samkeppni á markaðnum, þótt ekki sé á þessu stigi komið í ljós hver endanleg áhrif þeirra verða. Að mati Samkeppniseftirlitsins eru þessar umbætur til þess fallnar að greiða fyrir framþróun orkumarkaða og skapa skilvirkari umgjörð fyrir þau orkuskipti sem framundan eru. Á því sviði eru ýmsar áskoranir sem Samkeppniseftirlitið er að huga að.

Við framkvæmd markaðsrannsóknarinnar reyndist ekki nauðsynlegt að beita íhlutun skv. c-lið 1. mgr. 16. gr. samkeppnislaga, sem heimilar Samkeppniseftirlitinu að grípa til íhlutunar vegna samkeppnishindrandi aðstæðna, þótt þær verði ekki raktar til brota á samkeppnislögum. Jákvætt er að breytingar hafa orðið á markaðinum án þess að grípa hafi þurft til þeirrar heimildar

Myndbönd og viðtöl við erlenda sérfræðinga og innlenda hagsmunaaðila

Myndband – Fundurinn í heild sinni

Myndband – Guðrún Ragnarsdóttir, stjórnarformaður Samkeppniseftirlitisns –

Myndbönd – Frosti Ólafsson, Hermann Guðmundsson, Jóhannes Gunnarsson, Tryggvi Axelsson

Hér svara Frosti Ólafsson (framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs), Hermann Guðmundsson (framkvæmdastjóri KEMI), Jóhannes Gunnarsson (formaður Neytendasamtakanna) og Tryggvi Axelsson (forstjóri Neytendastofu) eftirfarandi spurningum

Hvers vegna er bifreiðaeldsneytisverð hærra hér á landi en víðast hvar annars staðar?
Er horft nægilega mikið til samkeppnissjónarmiða við skipulagsgerð sveitarfélaga?
Hvernig er hægt að auka samkeppni á eldsneytismarkaðnum?

Myndband – Helstu niðurstöður frummatsskýrslu Samkeppniseftirlitsins um eldsneytismarkaðinn.

Myndband – Samantekt á sjónarmiðum hagsmunaaðila um aðgangshindranir og samhæfða hegðun á eldsneytismarkaðnum.

Myndband – Samantekt á sjónarmiðum hagsmunaaðila um verðsamanburð, álagningu, arðsemi og mögulegar úrbætur á eldsneytismarkaðnum.

Myndband – Samantekt viðtala sem Samkeppniseftirlitið tók við forstjóra þýska samkeppniseftirlitsins, forsvarsmenn breska og portúgalska eftirlitsins og Severin Borenstein, prófessor í hagfræði við Berkley háskóla.

Myndband – Pallborð I

Myndband – Pallborð II

Myndband – Lokaorð Páls Gunnars Pálssonar

Opinn fundur

Dagskrá

Fundurinn í heild sinni – Myndband

Guðrún Ragnarsdóttir, stjórnarformaður Samkeppniseftirlitisns – Myndband

Time	Event
9:00 – 9:20	Samkeppni á erlendum eldsneytismörkuðum – Myndband Birt verða viðtöl Samkeppniseftirlitsins við eftirfarandi aðila: Andreas Mundt, forstjóri þýska samkeppniseftirlitsins og formaður stýrihóps Alþjóðasamtaka samkeppnisyfirvalda (ICN) Severin Borenstein, prófessor í hagfræði við Berkeley háskóla og formaður nefndar sem veitir stjórnvöldum í Kaliforníu ráðgjöf um samkeppni á eldsneytismarkaðnum João E. Gata, sérfræðingur hjá portúgalska samkeppniseftirlitinu Jon Riley, verkefnastjóri hjá breskum samkeppnisyfirvöldum (CMA)
9:20 – 9:30	Helstu niðurstöður frummatsskýrslu Samkeppniseftirlitsins – Myndband
PALLBORÐ I – Myndband Eru samkeppnishamlandi aðgangshindranir fyrir hendi og ríkir samhæfð hegðun milli olíufélaganna í sölu bifreiðaeldsneytis?
9:30 – 10:30	Þátttakendur: – Myndband Jón Björnsson, forstjóri Festi Jón Ólafur Halldórsson, forstjóri Olís Hjálmar Sveinsson, formaður umhverfis- og skipulagsráðs Reykjavíkurborgar Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri FÍB Gylfi Magnússon, dósent við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands
10:30 – 10:50	Hlé
PALLBORÐ II – Myndband Hvaða viðmið á að nota þegar samkeppni á íslenska eldsneytismarkaðnum er metin og er hægt að auka samkeppni á honum?
10:50 – 11:50	Þátttakendur: – Myndband Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri FÍB Lúðvík Bergvinsson, lögmaður Gylfi Magnússon, dósent við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands Valgeir Baldursson, forstjóri Skeljungs Frosti Ólafsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs
11:50 – 12:00	Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins – Myndband

Vinsamlegast skráið ykkur á ráðstefnuna með því að senda póst á samkeppni@samkeppni.is

Hægt er að taka þátt í undirbúningi fundarins með því að senda inn spurningar sem nýst geta í pallborði. Óskast þær sendar á samkeppni@samkeppni.is

(Sett á vef 12.09.2016)

Hvers vegna er bifreiðaeldsneytisverð hærra hér á landi en víðast hvar annars staðar?
Er horft nægilega mikið til samkeppnissjónarmiða við skipulagsgerð sveitarfélaga?
Hvernig er hægt að auka samkeppni á eldsneytismarkaðnum?

Jóhannes Gunnarsson, formaður Neytendasamtakanna

Frosti Ólafsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs

Hermann Guðmundsson, forstjóri KEMI

Tryggvi Axelsson, forstjóri Neytendastofu

Hér að neðan má finna skjöl og aðrar upplýsingar sem Samkeppniseftirlitið hefur birt í tengslum við rannsóknina.