Samkeppniseftirlitið hefur í
dag gert sátt við Arion banka, þar sem bankinn viðurkennir að hafa brotið gegn
banni við uppgreiðslugjöldum á lánum til lítilla fyrirtækja og greiðir 80
milljónir króna í sekt. Gerð er grein fyrir rannsókn og niðurstöðu málsins í ákvörðun nr. 4/2023,
sem birt hefur verið á heimasíðu eftirlitsins.
Forsaga málsins er að á árinu
2017 gerði Arion banki sátt við Samkeppniseftirlitið vegna rannsóknar sem hófst
í tilefni af kvörtunum smærri keppinautar. Gerð er grein fyrir sátt þessari í ákvörðun
nr. 24/2017,
Aðgerðir til að efla samkeppni í almennri viðskiptabankaþjónustu við
einstaklinga og lítil fyrirtæki. Í málinu skuldbatt bankinn sig til þess að
grípa til ýmissa aðgerða og hlíta skilyrðum sem miðuðu m.a. að því að draga úr
kostnaði sem viðskiptavinir verða fyrir þegar skipt er um veitanda
fjármálaþjónustu. Var skilyrðunum þannig ætlað og stuðla að virkara
samkeppnisaðhaldi af hálfu einstaklinga og lítilla fyrirtækja.
Samkvæmt 2. gr. sáttarinnar frá
2017 var lagt bann við uppgreiðslugjöldum á lánum til einstaklinga og lítilla
fyrirtækja sem bera breytilega vexti. Við eftirfylgni Samkeppniseftirlitsins
vegna sáttarinnar vöknuðu grunsemdir um að framkvæmd bankans samkvæmt þessu
skilyrði væri ábótavant. Hóf Samkeppniseftirlitið því athugun á þessu í ágúst á
síðasta ári. Lýkur henni með þeirri sátt sem kynnt er í dag.
Niðurstaða rannsóknarinnar er
að Arion banki viðurkennir að hafa brotið gegn fyrrgreindu banni við
uppgreiðslugjöldum á lánum til lítilla fyrirtækja sem bera breytilega vexti í
tilteknum afmörkuðum tilvikum. Þannig kom í ljós að bankinn hafði í níu lánasamningum
sem bera breytilega vexti kveðið á um uppgreiðslugjald eða ígildi þess. Þá
innheimti bankinn uppgreiðslugjald í einu af þessum tilvikum.
Jafnframt fellst bankinn á að
betur hefði mátt standa að upplýsingagjöf til viðskiptavina vegna 2. gr.
sáttarinnar. Þannig báru verðskrár bankans ekki með sér umrætt bann við
uppgreiðslugjöldum, auk þess sem þáverandi hlutaðeigandi lántakendum var ekki
gerð sérstök grein fyrir áhrifum sáttarinnar á lánaskilmála þeirra.
Eins og framar greinir greiðir
bankinn 80 milljónir í sekt vegna málsins. Það hefur verulega þýðingu við mat á
fjárhæð sekta að Arion banki hefur sýnt ríkan samstarfsvilja og hefur það stytt
rannsókn og málsmeðferð Samkeppniseftirlitsins. Jafnframt er litið til þess að
þegar Samkeppniseftirlitið hóf athugun á háttseminni, greip bankinn fljótt til
aðgerða svo áhrif hennar yrðu lágmörkuð. Auk þess hefur bankinn gripið til
ýmissa aðgerða í því skyni að tryggja traustari framfylgni við 2. gr.
sáttarinnar eftirleiðis.
Landsbankinn og Íslandsbanki
gerðu sambærilegar sáttir og Arion banki um aðgerðir til að efla samkeppni í
almennri viðskiptabankaþjónustu við einstaklinga og lítil fyrirtæki árið 2017. Ákvörðun
sú sem hér er kynnt tekur einvörðungu til Arion banka og beinist eingöngu að
framfylgni bankans við 2. gr. sáttarinnar sem felur í sér bann við
uppgreiðslugjöldum á lánum einstaklinga og lítilla fyrirtækja sem bera
breytilega vexti.
Framangreindar sáttir við
bankana frá 2017 hafa enn verulega þýðingu því með þeim er unnið gegn aðstæðum
sem grafa undan heilbrigðri samkeppni í almennri viðskiptabankaþjónustu við
einstaklinga og lítil fyrirtæki. Þá eru skilyrðin til þess fallin, ásamt
samkeppnislegu aðhaldi frá smærri og/eða sérhæfðum fjármálafyrirtækjum, að vinna gegn hættunni á þegjandi samhæfingu
stóru viðskiptabankanna þriggja.
"*" gefur til kynna skyldusvið
