Fjárframlög til Samkeppniseftirlitsins hafa ekki haldið í við þróun verkefnaumfangs

Fjárframlög til samkeppnismála hér á landi hafa verið til
umræðu undanfarna mánuði og þá
sérstaklega í tengslum við fjárlög 2024. Í tilefni þess hefur Samkeppniseftirlitið
unnið greiningu á þróun fjárframlaga til stofnunarinnar og sett hana í samhengi
við þróun launakostnaðar, vísitölu neysluverðs, vergrar landsframleiðslu og
fjölda fyrirtækja á Íslandi frá 2014-2024. 

Þá er einnig fjallað um fjölda
unninna ársverka hjá stofnuninni og þróun þeirra yfir tíma eftir meginverkefnum,
í samanburði við verkefnaumfang sem helgast fyrst og fremst af þróun
atvinnulífs á Íslandi.

Greiningin hefur nú verið birt á heimasíðu
Samkeppniseftirlitsins sem umræðuskjal
nr. 3/2023.

Helstu niðurstöður greiningarinnar eru eftirfarandi:

• Fjárframlög til Samkeppniseftirlitsins hafa
  lækkað, á föstu verðlagi, um 20% frá árinu 2014 til 2024 á meðan umsvif í
  efnahagslífinu hafa aukist um 35-40%.
• Fjárframlög til eftirlitsins árið 2024 væru um 1
  milljarður króna ef þau hefðu fylgt breytingum á umsvifum í efnahagslífinu frá
  árinu 2014 (í stað 582 milljóna króna framlags samkvæmt fjárlagafrumvarpi). Ef
  miðað væri við að þau hefðu haldist óbreytt á föstu verðlagi frá árinu 2014
  væru þau um 723 milljónir króna.
• Vægi samrunamála hefur aukist verulega
  síðastliðin ár, bæði vegna umfangsmikilla samruna og aukinnar áherslu á
  hagfræðilega greiningu. Vegna lögbundinna tímafresta þarf ávallt að
  forgangsraða rannsóknum á samrunum fram yfir önnur verkefni. Aukið álag vegna
  rannsókna samrunamála samsvarar aukningu um 3-4 ársverk og virðist breytingin
  vera varanleg.
• Á árunum 2019-2022 hafa rannsóknir á ólögmætu
  samráði og samkeppnishamlandi samrunum tekið mestan tíma eftirlitsins eða sem
  samsvarar 14 ársverkum að meðaltali.

Bakgrunnsupplýsingar

Samkeppniseftirlitið veitti fjárlaganefnd Alþingis umsögn
um frumvarp til fjárlaga með bréfi dagsettu 14. nóvember 2023. Umsögninni
fylgdi minnisblað, Fjárheimildir
Samkeppniseftirlitsins – Þarfagreining og þróun, þar sem gerð er ítarleg
grein fyrir ráðstöfun mannafla síðastliðin ár og lagt mat á þann mannafla sem
eftirlitið þurfi að hafa til þess að geta sinnt lögmætu hlutverki sínu með
fullnægjandi hætti.

Í umsögninni og minnisblaðinu er einnig fjallað um þróun
fjárheimilda Samkeppniseftirlitsins á árunum 2014 til 2024.

Þann 8. desember 2023 sendi Samkeppniseftirlitið síðan viðbótarumsögn
vegna fjárlagafrumvarpsins, þar sem þess var farið á leit við nefndina að fjárframlög
til eftirlitsins yrðu tekin til frekari umfjöllunar þegar frumvarpið kæmi að
nýju til nefndarinnar eftir 2. umræðu.