Eins og kunnugt er hefur Samkeppniseftirlitið til
rannsóknar kaup fjárfestingarsjóðsins Ardian á Mílu, en seljandi er Síminn.
Viðskiptin falla undir samrunareglur samkeppnislaga og er rannsóknin háð
lögbundnum tímafrestum.
Rannsóknin hefur staðið sleitulaust frá 8. febrúar síðastliðnum,
þegar fullbúin samrunatilkynning barst Samkeppniseftirlitinu. Við rannsóknina
hefur eftirlitið greint gögn og upplýsingar sem fylgdu samrunatilkynningu,
aflað frekari gagna og sjónarmiða frá Ardian, Símanum og Mílu, þar á meðal
umfangsmikilla innanhússgagna um undirbúning og forsendur viðskiptanna.
Einnig hefur eftirlitið aflað upplýsinga og sjónarmiða
annarra aðila á markaðnum, það er fyrirtækja í smásölu, heildsölu og
innviðastarfsemi á fjarskiptamarkaði. Hafa flestir þessara aðila sett fram
rökstuddar áhyggjur af samkeppnisaðstæðum á fjarskiptamarkaði eftir viðskiptin.
Ennfremur hefur Fjarskiptastofa sett fram ítarleg sjónarmið um möguleg skaðleg
áhrif viðskiptanna og veitt eftirlitinu upplýsingar sem mikilvægar eru við
rannsókn málsins. Hefur Samkeppniseftirlitið með þessu uppfyllt lögbundið
hlutverk sitt.
Þá hefur eftirlitið nýtt sér samstarf samkeppniseftirlita
á Evrópska efnahagssvæðinu við rannsókn málsins og mátað efnisatriði málsins
við þær leiðbeiningar sem fyrir liggja í ESB/EES-rétti. Einnig hefur eftirlitið
leitað óformlega í smiðju eftirlita sem fengist hafa við kaup á innviðum ríkja.
Rétt er þó að geta þess að Samkeppniseftirlitið fær ekki séð að til séu dæmi um
hliðstæð eða sambærileg kaup á fjarskiptainnviðum eins og það sem hér liggur
til grundvallar, þar sem hið selda er rekstrarfélag sem tekur til virkra jafnt
sem óvirkra innviða og heildsölustarfsemi, markaðshlutdeild hins selda er sterk
á jafn breiðu sviði, seljandi er stærsti smásöluaðili á viðkomandi markaði og
markaðsráðandi á einstökum undirmörkuðum, og seljandi og hið selda eru bundin
jafn þéttum viðskiptaböndum og samstarfi til langs tíma eftir kaupin.
Á grunni framangreindrar rannsóknar og í samræmi við
málsmeðferðarreglur, hefur Samkeppniseftirlitið birt aðilum samrunans svokallað
andmælaskjal, þar sem sett er fram ítarlegt frummat um samkeppnisleg áhrif sölunnar.
Í frummatinu kemur fram að fyrirfram megi gera ráð fyrir því að slit á
eignatengslum milli Símans og Mílu séu jákvæð í samkeppnislegu tilliti. Á hinn
bóginn er bent á að samrunaaðilar horfi fram hjá þeirri staðreynd að
eignatengsl Símans og Mílu hafa allt frá árinu 2013 verið bundin ítarlegum
skilyrðum sem ætlað er að vinna gegn skaðlegum áhrifum eignatengslanna.
Í andmælaskjalinu er lögð áhersla á að greina
samkeppnisleg áhrif fyrirhugaðs heildsölusamnings á milli Símans og Mílu.
Kveður hann á um kaup Símans á öllum helstu heildsöluaðföngum
fjarskiptaþjónustu til 20+5 ára og felur í sér einkakauparéttindi til handa Mílu
gagnvart Símanum. Verður samningurinn ekki skilinn öðruvísi en svo að Síminn
verði til langs tíma bundinn í viðskipti við Mílu. Um leið yrðu keppinautar
Mílu að verulegu leyti útilokaðir frá viðskiptum við stærsta veitanda
fjarskiptaþjónustu á landinu. Jafnframt telur eftirlitið að ákvæði samningsins
um bindingu heildsöluverðs við vísitölu neysluverðs feli í sér hættu á að
Síminn, og þar með viðskiptavinir hans, verði af verðlækkunum vegna
áframhaldandi tækniþróunar og samkeppnislegs aðhalds.
Þá er í andmælaskjalinu fjallað um náið samstarf Símans og
Mílu, samkvæmt fyrirliggjandi heildsölusamningi, og leitt að því líkum að
fyrirhugað samstarf komi í veg fyrir samkeppni. Einnig eru færð fyrir því rök
að samruninn geti haft í för með sér aukna samhæfingu keppinauta við rekstur
gagnaflutningskerfa og auki þannig hvata til samstilltra aðgerða. Í gögnum
málsins er að finna upplýsingar um það sem kallað er innviðabandalag (e. Backbone
Alliance) sem getur í sinni verstu mynd haft þau áhrif að öll innviðasamkeppni
leggist af.
Enn fremur eru leiddar að því líkur að markaðsráðandi staða
Mílu styrkist á markaði fyrir sértæka gagnaflutningaþjónustu og að Míla muni að
óbreyttu hafa tækifæri til að takmarka aðgengi viðskiptavina og keppinauta á
lægri sölustigum að mikilvægum aðföngum og viðskiptavinum.
Að óbreyttu sé hætta á því að keppinautum í
innviðastarfsemi og heildsölu fækki verulega. Fyrir liggi að samkeppni á þessu
sviði hafi skapað neytendum og fyrirtækjum aðgang að öflugri innviðum og legið
til grundvallar því að ný fjarskiptafyrirtæki hafa komist inn á markaðinn.
Í bréfi til hagaðila vegna markaðsprófunar, sem
aðgengilegt er hér, má nálgast ítarlegri samantekt á frummati
Samkeppniseftirlitsins og beiðni um umsögn við framkomnar tillögur að
breytingum og skilyrðum vegna kaupanna.
Ardian og Síminn brugðust við framangreindu andmælaskjali
með því að senda Samkeppniseftirlitinu ítarleg sjónarmið, sitt í hvoru lagi, en
bæði dagsett 15. júlí síðastliðinn. Í sjónarmiðum beggja félaga er
kjarnaatriðum í frummati Samkeppniseftirlitsins mótmælt og færð fyrir því rök
að Samkeppniseftirlitinu beri að gera breytingar á frummati sínu við endanlegt
mat sitt á áhrifum samrunans.
Sjónarmið Ardian, án trúnaðarupplýsinga, eru aðgengileg hér
og sjónarmið Símans hér.
Samhliða því að gera athugasemdir við frummat
Samkeppniseftirlitsins setur Ardian í bréfi sínu fram tillögur að breytingum á
efni fyrrgreinds heildsölusamnings. Þannig verði gildistími samningsins styttur
en jafnframt gerðar tilteknar breytingar, einkum á ákvæðum um samstarf Símans
og Mílu og ákvæðum um verðlagningu. Þá eru settar fram tillögur að skilyrðum
sem tryggja eiga aðgang að kerfum og þjónustu Mílu, aðgreiningu þjónustuþátta,
upplýsingagjöf til viðskiptavina vegna breytinga á kerfum eða þjónustu Mílu og
eftirlit og eftirfylgni með skilyrðum. Framangreindar tillögur Ardian eru
reifaðar í 8. kafla í fyrrgreindu erindi félagsins (bls. 29 – 33).
Þegar samrunaaðilar leggja fram tillögur að breytingum eða
skilyrðum í tilefni af frummati samkeppnisyfirvalda er að jafnaði framkvæmt
svokallað markaðspróf (e. market test) á viðkomandi tillögum. Í markaðsprófi
felst meðal annars að hagaðilum eru kynntar viðkomandi tillögur og óskað
sjónarmiða þeirra.
Með vísan til þessa hefur Samkeppniseftirlitið í dag sent
helstu hagaðilum fyrrgreint bréf, þar sem reifað er frummat
Samkeppniseftirlitsins og óskað sjónarmiða um framkomin sjónarmið samningsaðila
og tillögur Ardian í tilefni af sáttarviðræðum.
Þar sem að viðskipti þessi varða breiðan hóp viðskiptavina
á fjarskiptamarkaði, þar á meðal neytendur, sem og stjórnvöld og hagsmunaaðila
á ýmsum sviðum, telur Samkeppniseftirlitið jafnframt mikilvægt að gefa öllum
kost á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Í þágu rannsóknar málsins er óskað
eftir að sjónarmiðum verið komið á framfæri fyrir lok dags 28. júlí næstkomandi.
Helgast þessi skammi frestur af því að Samkeppniseftirlitinu
ber, miðað við núgildandi tímafresti, að taka afstöðu til málsins fyrir 18.
ágúst næstkomandi.
Árétta ber að frummat það sem reifað er hér að framan,
samanber og bréf til hagaðila, getur tekið verulegum breytingum með hliðsjón af
framkomnum sjónarmiðum samningsaðila og sjónarmiðum sem berast kunna í
yfirstandandi markaðsprófun, ef til þess standa rök og upplýsingar. Þá hefur
Ardian, eins og áður segir, óskað eftir viðræðum um sátt í málinu og
Samkeppniseftirlitið fallist á slíkar viðræður.
Lyktir málsins ráðast því annars vegar af því hvert
endanlegt mat Samkeppniseftirlitsins á samkeppnislegum áhrifum sölunnar á Mílu
verða, miðað við fyrirliggjandi samninga, og hins vegar af vilja aðila
viðskiptanna til að gera breytingar á fyrirliggjandi samningum eða setja
viðskiptunum skilyrði sem miða að því að tryggja hagsmuni neytenda og fyrirtækja
af samkeppni í smásölu, heildsölu og innviðaþjónustu á fjarskiptamarkaði.
Meðfylgjandi gögn:
"*" indicates required fields
